ولایت تکوینی
لازمه اثبات ولایت و حکومت براى امام (علیه السلام) این نیست که مقام معنوى نداشته باشد.براى امام مقامات معنوى هم هست که جدا از وظیفه حکومت است. و آن، مقام خلافت کلى الهى است که گاهى در لسان ائمه، علیهم السلام، از آن یاد شده است.
گروع معارف و اندیشه اسلامی حیات: خلافتى است تکوینى که به موجب آن جمیع ذرات در برابر ولىّ امر خاضعند. از ضروریات مذهب ماست که کسى به مقامات معنوى ائمه (علیهم السلام) نمىرسد، حتى ملک مقرب و نبى مرسل. اصولًا رسول اکرم (صلی ا... علبه و آله وسلم) و ائمه (علیهم السلام)- طبق روایاتى که داریم- قبل از این عالم انوارى بودهاند در ظل عرش؛ و در انعقاد نطفه و طینت از بقیه مردم امتیاز داشتهاند (1) . و مقاماتى دارند الى ما شاء ا.... چنانکه در روایات معراج جبرئیل عرض مىکند: لَوْ دَنَوْتُ أَنْمُلَةً، لَاحْتَرَقْتُ(2). (هرگاه کمى نزدیکتر مىشدم، سوخته بودم.) یا این فرمایش که إنَّ لَنا مَعَ ا... حالات لا یَسَعُهُ مَلَکٌ مُقَرَّبٌ وَ لا نَبِیٌّ مُرْسَلٌ(3) (ما با خدا حالاتى داریم که نه فرشته مقرب آن را مىتواند داشته باشد و نه پیامبر مرسل). این جزء اصول مذهب ماست که ائمه (علیهم السلام) چنین مقاماتى دارند، قبل از آنکه موضوع حکومت در میان باشد. چنانکه به حسب روایات این مقامات معنوى براى حضرت زهرا، سلام ا... علیها، هم هست(4) ؛ با اینکه آن حضرت نه حاکم است و نه قاضى و نه خلیفه. این مقامات سواى وظیفه حکومت است. لذا وقتى مىگوییم حضرت زهرا، علیها سلام، قاضى و خلیفه نیست، لازمهاش این نیست که مثل من و شماست؛ یا بر ما برترى معنوى ندارد. همچنین اگر کسى قائل شد که النَّبىُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِینَ مِن أَنْفُسِهِمْ(پیامبر از خود مومنان به آنها سزاوارتر است)(5)سخنى درباره رسول اکرم (صلی ا... علیه و آله وسلم) گفته بالاتر از اینکه آن حضرت مقام ولایت و حکومت بر مؤمنان را دارد. و ما در این باره اکنون صحبتى نداریم، زیرا به عهده علم دیگرى است.1)بصائر الدرجات؛ج1،ص202)بحارالانوار؛ج18،ص3823)اربعین؛علامه مجلسی؛ص1774)علل الشرائع؛ج1،ص1235)احزاب/6کتاب ولایت فقیه امام خمینی رحمت ا... علیه ص 54